Nauka Katolicka

I List Św. Pawła do Koryntian – z objaśnieniami cz. X

ROZDZIAŁ 10

O cudach na puszczy jako figurach Chrystusa, karach za niedowiarstwo, ochranianiu od obrazy cudzego sumienia, i t.d.

1Abowiem nie chcę, bracia, abyście wiedzieć nie mieli, iż ojcowie naszy wszyscy pod obłokiem byli i wszyscy morze przeszli, (Pod obłokiem byli. Obłokiem tym był słup osłaniający we dnie żydów jako obłok, a w nocy świecący jako ogień, który ich prowadził przez puszczę czterdzieci lat.— Morze Czerwone.)

2i wszyscy byli ochrzczeni w Mojżeszu, w obłoku i w morzu, (W Mojżeszu. Pod przewodnictwem Mojżesza. — Byli ochrzczeni. Niejako ochrzczeni. Przejście bowiem przez morze Czerwone było figurą chrztu, w którym się okraszamy krwią Chrystusową i zanurzamy Egipczyków , to jest grzechy.)

3i wszyscy jedli tenże pokarm duchowny, 

4i wszyscy pili toż picie duchowne (a pili z skały duchownej, która za nimi szła: a skala była Chrystus). (Toż picie duchowne. Rozumie wody, które uderzając w skałę wyprowadził Mojżesz. Zowie się zaś ów napój duchownym, gdyż był figurą krwi Chrystusowej: w tem też znaczeniu zowie się skała duchowną, iż była figura Chrystusa, i dla tego, żc nie siłą przyrodzenia, ale przez cud i za sprawą Ducha S., to jest Bożą lub aniołów, wyprowadzone zostały wody one ze skały. — Która za nimi szła. Mówi się, iż ta skała towarzyszyła żydom dla tego, że wody, które w wielkiej obfitości wyszły ze skały, dla wygody ludu rozdzieliwszy się na strumyki, przez długą przestrzeń płynęły, aż nim nie przyszli żydzi do miejsca obfitującego w wodę: ztąd Psal. 77,16: I prowadził wody jako z rzeki; i w. 20. Strumienie wezbrały: i Psal. 104, 41: Rozszczepił opokę, i wypłynęły wody: płynęły rzeki na suszy. — A skała była Chrystus‚. Skała owa oznacza Chrystusa, który był skałą duchowną. Patrz Wujka.)

5Ale nie w wielu z nich upodobało się Bogu, abowiem polegli na puszczy. (Ale nie w wielu z nich upodobało się Bogu. Chociaż wszyscy tę samą mannę pożywali, i tęż wodę ze skały pili, jednak nie wszyscy podobali się Bogu. — Albowiem polegli na puszczy. Wszyscy bowiem Żydzi, którzy pod dowództwem Mojżesza wyszli z Egiptu, dla grzechów swoich, a zwłaszcza szemrania, poumierali na puszczy, wyjąwszy .Jozuego i Kaleba, którzy sami jedni tylko z nemem pokoleniem, urodzonem na puszczy, weszli do ziemi obiecanej. Num. 14, 29.)

6A te rzeczy stały się w figurze naszej, abyśmy złego nie pożądali, jako i oni pożądali. (W figurze naszej. Dla przykładu i nauki naszej, abyśmy się z ich karania nauczyli, jak się należy bać Boga, i jemu być posłusznymi.—Złego. Rzeczy szkodliwych i zabronionych. – Jako i oni. Dawni Żydzi. – Pożądali, Rozkoszy pozywania mięsa, w miejscu które nazwanem zostało: Grobami pożądania. Num. 11 , 34)

7Ani się zstawajcie bałwochwalcami, jako niektórzy z nich. Jako napisano: Siadł lud jeść i pić, i wstali igrać. (Jako napisano. Exod. 32, 6. – Siadł lud jeść i pić. Albowiem jedli i pili sporządziwszy sobie ucztę z ofiar zapokojnych, które byli ofiarowali złotemu cielcowi. — Wstali igrać. To jest skakać i wyśpiewywać. Exod. 3, 19.)

8Ani się porubstwa dopuszczajmy, jako niektórzy z nich porubstwa się dopuścili, i legło dnia jednego trzy i dwadzieścia tysięcy. (Jako niektórzy z nich porubstwa się dopuścili. To jest gdy Żydzi oddawali cześć Beelfegorowi, czyli Priapowi, i w celu uczczenia go, dopuścili się porubstwa z córkami Moabskiemi, Num. 25. — Legło dnia jednego trzy i dwadzieścia tysięcy. Ma na względzie Exod. 32, 28. gdzie się mówi, iż za oddawanie czci cielcowi zostało zabitych 23 tyś.)

9Ani kuśmy Chrystusa, jako niektórzy z nich kusili, i od wężów poginęli. (Ani kuśmy Chrystusa. Jakby nieufając jego obietnicom, tak jak niektórzy z Koryntczyków powątpiewali o zmartwychwstaniu, jak się pokazuje z r. 15.w. 12. — Jako niektórzy z nich kusili. Num. 21, 4 i 5. gdzie się mówi: I począł sobie tęsknić lud w drodze i w pracej; i mówiąc przeciw Bogu i Mojżeszowi, rzekł: Czemuś nas wywiódł z Egiptu , abyśmy pomarli na pustyni?  Niemasz chleba, niemasz wody, dusza nasza już się brzydzi tym barzo lekkim pokarmem. Patrz Wujka.)

10Ani szemrzycie, jako niektórzy z nich szemrali, i poginęli od zatraciciela. (Ani szemrzycie. Albo przeciwko Bogu, albo raczej przeciwko ludziom przełożonym nad wami. — Jako niektórzy z nich szemrali. Num. 11, 1; i 14, 1.— Od zatraciciela. To jest anioła, przez którego zostali zabici.)

11A to wszytko przydało się im w figurze, a jest napisano dla napomnienia naszego, na które przyszły końce wieków. (A to wszystko przydało się im w figurze. Karanie żydów było figurą dla nas, to jest, abyśmy ich karą nauczeni, byli mądrymi. — Na które przyszły końce wieków. Którzy żyjemy w tym ostatnim wieku świata.)

12Przeto kto mniema, żeby stał, niech patrzy, aby nie padł. (Kto mniema żeby stał, niech patrzy aby nie padł. Komu w jego próżnem i pysznem bezpieczeństwie, zdaje się iż stoi, kto sobie obiecuje wytrwanie w dobrem, niech będzie bacznym, aby nie upadł. Tego się niech liczy z przykładu drugich.)

13Pokuszenie was niechaj nie zajmuje, jedno ludzkie. Lecz wierny jest Bóg, który nie dopuści kusić was nad to, co możecie, ale z pokuszeniem uczyni też wyszcie, abyście znosić mogli. (Pokuszenie was niechaj nie zajmuje, jedno ludzkie. Gdy na was uderzy jaka pokusa, oddalajcie ją i bądźcie na nią obojętnymi, aby nieznacznie nie urosła, i nie stała się nareszcie niepokonalną; albowiem pokus ludzkich i lekkich zupełnie uniknąć, tak iżby zgoła ich niedoświadczać, jest rzeczą niepodobną. — Lecz wierny jest Bóg. Prawdziwym w obietnicach, który obiecał pomoc wybranym swoim. Nadto co możecie. Przenieść. — Z pokuszeniem uczyni też wyszcie. Sprawi, że pokusa dobry koniec weźmie, iżbyście ją pokonali, i odnieśli dla siebie korzyść duchowną.— Abyście znosić mogli. Abyście się z duchownym pożytkiem oprzeć mogli wrażeniom pokusy.)

14Dlatego, namilszy moi, uciekajcie od bałwochwalstwa. (Dlatego. Przeto. Oznacza, iż on to wszystko co poprzedza powiedział dla tego, żeby ich odstraszyć od bałwochwalstwa i pokarm ów poświęconych bałwanom.)

15Mówię jako mądrym: wy sami rozsądźcie, co mówię. (Mówię jako mądrym . To jest, co następuje; jakby rzeki: Mam rzecz z mądrymi i rozumiejącymi. — Wy sami rozsądźcie, co mówię. To, co chcę powiedzieć, jest takiej natury, iż wy sami, jak o mądrzy, łatwo o tern sądzić możecie.

16Kielich błogosławienia, któremu błogosławimy, izali nie jest uczestnictwem krwie Chrystusowej? I chleb, który łamiemy, izali nie jest uczestnictwem ciała Pańskiego?  (Kielich błogosławienia. Mówi się to w tym samym celu, to jest, żeby odstraszyć Koryntjanów od pokarm ów poświęconych bałwanom. Dowodzenie zaś jest takie: jako ci którzy pożywają chleb eucharystyczny, i piją z kielicha poświęconego, są uczęstnikami ofiary eucharystycznej; tak, którzy pożywają pokarmy poświęcone bałwanom, są niejako uczęstnikaini ofiary bałwochwalczej.— Kielich błogosławienia. Mówi się kielich błogosławienia, gdyż to co się w kielichu zawiera, kapłan błogosławi i poświęca.—I chleb który łamiemy. Jest ciałem Chrystusowem, które przyjmujemy pod postacią chleba i rozdajemy wiernym. Patrz Wujka)

17Bo jeden chleb, jedno ciało nas wiele jesteśmy, wszyscy, którzy z jednego chleba uczestnikami jesteśmy. ( Bo jeden chleb, jedno ciało nas wiele jesteśmy. Aby jakoż wielu ziaren robi się jeden chleb, tak z wielu wiernych stał się jeden chleb święty i żywy, to
jest, jedno ciało mistyczne Chrystusowe, którem jest Kościoł. Patrz Wujka.)

18Patrzcie na Izraela według ciała: izaż którzy pożywają ofiar, nie są uczestniki ołtarza? ( Patrzcie na Izraela według ciała. Patrzcie i uważajcie Izraelitów , którzy noszą na sobie cielesne obrzezanie i którzy jeszcze utrzymują potrzebę zewnętrznych ofiar. — Którzy pożywają ofiar. Którzy pożywają ofiary przez się zabite, i Bogu poświęcone, uważają się za uczęstników uczynionej ofiary.)

19Cóż tedy? Mówię, aby rzecz bałwanom ofiarowana miała czym być? abo żeby bałwan miał czym być? (Cóż tedy? Poco zaś o tem rozprawiam? Czyliż (wbrew temu, czego nieco przedtem nauczałem) bałwanznaczy cokolwiek, albo twierdzę, iż rzecz ofiarowana bałwanom zaciągnęła jaką zmazę? albo nareszcie rozumiem , że posągi bałwanów obdarzone są jaką mocą i władzą bozką, ta k iż się ich cokolwiek lękać
wypada?)

20Ale co Pogani ofiarują, czartom ofiarują, a nie Bogu. A nie chcę, abyście byli towarzyszmi czartów. Nie możecie pić kielicha Pańskiego i kielicha czartowskiego, (Ale co pogani  ofiarują. Owszem twierdzę, iż bałwany są niememi postaciami szatanów, i że to, co poganie ofiarują, ofiaruje się czartu, nie zaś Bogu.— A nie chcę abyście byli towarzyszami czartów . Nie chciałbym żebyście mieli co wspólnego z czartem.)

21nie możecie być uczestnikami stołu Pańskiego i stołu czartowskiego. (Stołu Pańskiego. W Eucharystii.)

22A więc drażnimy Pana? Izaliśmy mocniejszy niżli on? (A więc drażnimy Pana? Do gniewu pobudzamy.— Izaliśmy pnocniejszy niźli on? Jakby rzekł: Bynajmniej. A więc nie ujdzie nam bezkarnie owo drażnienie i pobudzanie do gniewu Boga.)

23Wszytko mi wolno, ale nie wszytko pożyteczno. Wszytko mi wolno, ale nie wszytko buduje. (Wszystko mi wolno. Wszystko co jest obojętnem, jak na przykład , pożywanie pokarmów ofiarowanych bogom — Ale nie wszystko pożyteczno. Albowiem, jak następuje, nie wszystko buduje; biorąc rzecz materyalnie, samą w sobie, wolno pożywać rzeczy ofiarowane bałwanom, przypadkowo jednak niewolno, jeśli ma ztąd nastąpić zgorszenie.)

24Niechaj nikt nie szuka, co jest jego, ale co drugiego. (Niechaj nikt nie szuka co jest jego . Niechaj nikt tak usilnie nie szuka swojej korzyści, żeby nie – miał na względzie pożytku drugich. Niechaj nikt nie je rzeczy ofiarowanych bałwanom ze zgorszeniem dla drugich, ale się z ochotą wyrzeka tej przyjemności i pożytku, żeby nie dać zgorszenia.)

25Wszytko, co w jatce przedawają, jedzcie, nic się nie pytając, dla sumnienia: (Nic się nie pytając, Czy jest ofiarowane bałwanom.— Dla sumienia. Żeby albo nie obrazić własnego sumienia, jakby to było rzeczą odnoszącą się do religii pożywać rzeczy ofiarowane bałwanom; albo sumienia drugich, którzyby się może zgorszyli, widząc was pożywających tego rodzaju pokarmy.)

26Pańska jest ziemia i napełnienie jej. (Pańska jest ziemia i napełnienie jej. Wszelkie stworzenie, ponieważ jest Pańskiem, je st przeto dobrem i czystem; tak i pokarmy poświęcone bałwanom nie są nieczystemi, jak wy sądzicie, z tej przyczyny iż są ofiarowane bałwanowi, lecz są czystemi, gdyż od Boga stworzone. — Napełnienie jej. Wszystko co jest na niej.)

27Jeśli kto z niewiernych was wzywa, a chcecie iść, wszytko, co przed was położą, jedzcie, nic nie pytając, dla sumnienia. (Jeśli kto …was wzywa. Na ucztę. — Wszystko. Chociażby była rzecz ofiarowana bałwanom.)

28Lecz jeśliby kto rzekł: To jest bałwanom ofiarowano: nie jedzcie dla onego, który oznajmił, i dla sumnienia, (Lecz jeśliby kto rzekł, Podczas uczty. — Dla onego który oznajmił. To jest abyście jedząc nie dali mu zgorszenia, bądź to jest wierny bądź niewierny. — I dla sumienia. Abyś nie obraził sumienia słabego w wierze brata twojego, który z tobą siedzi u stołu, pobudzając go twoim przykładem, aby przeciw sumieniu swojemu pożywał rzeczy ofiarowane bałwanom.)

29a sumnienia mówię nie twego, ale drugiego. Abowiem przecz wolność moja ma być sądzona od sumnienia cudzego? (Albowiem przecz wolność moja ma być sądzona? Bo dla czego mam tak niebacznie używać mojej wolności, aby to dobrodziejstwo wolności miało przynieść zgubę niemocnemu bratu, który się gorszy z mego postępku?)

30Jeśli ja z dzięką pożywam, czemuż bluźnion jestem za to, iż dziękuję? (Jeśli ja z dzięką pożywam . Nie powinienem dopuścić, żeby mnie kto złorzeczył albo źle o mnie mówił z powodu tego, za co ja dzięki czynię Bogu, to jest, z powodu pokarmu: ale raczej będę się wstrzymywał, chociażbym zkądinąd z dziękczynieniem mógł pożywać.)

31Chocia tedy jecie, choć pijecie, choć co innego czynicie, wszytko ku chwale Bożej czyńcie.(Chocia tedy jecie. Tak jedzcie i pijcie i wszystko czyńcie, aby to, co czynicie, mogło służyć do powiększenia chwały Bożej, i nikogo nie zgorszyło, ale wszystkich zbudowało.)

 32Bądźcie bez obrażenia Żydom i Poganom, i kościołowi Bożemu, (Żydom i poganom. Żydom albo poganom, którzy się jeszcze nie przyłączyli do Chrystusa.— I kościołowi Bożemu. I wyznawcom wiary chrześcianskiej.)

33jako się i ja wszem we wszytkim podobam, nie szukając, co mnie pożyteczno jest, ale co wielom, aby byli zbawieni. ( Wszem . . . podobam, Staram się podobać, aby wszystkich zbudować, nikogo nie obrazić lub zgorszyć.)

 

 

Wykład X. J. Wujka.

3. I wszyscy jedli tenże pokarm . Nie rozumiej, jako odszczepieńcy żeby i tegoż duchownego pokarmu i tychże Sakramentów używali, których i my: abo żeby Sakrament Ciała Pańskiego nie był zacniejszy niżli ona manna. Bo to jest błąd i bluźnierstwo. Ale iż oni wszyscy żydowie jedli tenże pokarm onej manny: (który zowie duchownym pokarmem, iż cudownie był spuszczony z nieba) a przecię się nie wszyscy Bogu podobali. (Jan 6, 49).

4. A skała była Chrystus. Ztąd to mamy przeciw nowochrzczeńcom, że Pan Chrystus pierwej niżli się stał człowiekiem, był z Żydy na puszczy. Bo Żydzi na puszczy pili wodę ze skały. Lecz ona skała nie była materyalna, ale była skała duchowna, która zawsze przy nich była, i prowadziła je, i wszystkich im potrzeb dodawała. A tą skałą byłci sam Pan Chrystus. Tak to miejsce Chryzostom, Theophilakt, Theodoret, Ambroży i inni wykładają. Nadto mamy przeciw kalwinistom, iż nie skała ona materyalna znaczyła Chrystusa. Bo ona Żydów nie prowadziła, ale sam Pan Chrystus był duchowną a niewidzialną skała. (Vide Bellarm. de Eucharlib. 1, cap. l l j .

9. Ani kuśmy Chrystusa. Wszystkie exemplarze greckie, łacińskie, syryjskie mają to słowo Chrystusa. Awżdy Budny z Czechowicem są tak niewstydliwi, że to słowo odrzucają, a miasto niego, Pana wtrącają: więcej sobie ważąc niewiem jakie świadectwo jednego Doktora kościelnego, a niżli wszystkie księgi Pisma świętego. Tak ci heretykowie, Doktory kościelne pierwej wzgardziwszy i porzuciwszy, zasię je nad Pismo ś. przekładają, i Pisma ś. z nich poprawują. Ale azaż nie słuszniej wierzyć, że się albo sam Epiplianius, albo ci którzy go przepisowali, w tem omylili: a niżli psować i odmieniać słowa apostolskie, których się nikt przed nimi nie ważył odmieniać? Lecz to kole nowochrzczeńce w oczy, iż ztąd dowodzimy, że Pan Chrystus był i na on czas z Żydy w starym zakonie, czego ci niezbożnia przą. Ale choćbyśmy też czytali Pana, miasto Chrystusa, tedy się to przecie rozumie o Chrystusie, jako mało nie wszędy w nowym testamencie Chrystusa zową Panem: i tu trochę niżej, kędy mówi:

16. Izali nie jest uczestnictwem krwie Chrystusowej? Izali nie jest uczestnictwem ciała Pańskiego? w greckim texcie, miasto Pańskiego stoi Chrystusowego.

16. Kielich błogosławienia któremu błogosławimy. Nie rzekł, z którego pić ludziom podawamy, ale który błogosławimy, to jest który z ustawy Pańskiej słowem Bożem poświęcamy. Bo kielich na ofiarę Panu Bogu zawsze poświęcano: lecz nie zawsze z niego ludziom pić dawano. Czem się zbija błąd Luteranów , którzy nie w poświącaniu ale w samem używaniu pokładają ciało i krew Pańską : i którzy mówią, że wszyscy wierni z kielicha pić powinni: i błąd Kalwinistów, którzy nie tylko chleb a i kielicha w ciało Pańskie nie poświęcają, ale i poświącanie od Pana Chrystusa podane bluźnią, i czarowaniem nazywają.

16. Chleb który łamiemy. Chryzostom Ś. tak na to miejsce pisze: Ale czemuż przydaje, który łamiemy? To w Sakramencie ołtarznym widzieć możemy, ale na krzyżu rzecz prawie przeciwną. Bo tam według pisma, nie złamano żadnej kości jego. Lecz czego na krzyżu nie cierpiał, to na ołtarznej ofierze cierpi dla ciebie. Dopuszcza się łamać, aby wszystkich nasycił, (‚bom. 24. in 1. ad Corinth.). A chlebem zowie ciało Pańskie, nie żeby w Sakramencie miała zostać sama istność chleba, ale iż ciało Pańskie jest prawym chlebem, to jest pokarmem nadistotnym: abo iż z chleba jest uczynione, jako Ewa z kości kością je st nazwana: abo iż jeszcze ma osobę chleba, i skutki i własności chlebowe: abo iż po żydowsku wszelki pokarm nazywają chlebem. Jako i mannę bardzo często. (II. Mojż. 16, 15. M ądr. 16, 20. J a n 32. Mar. 6, 11. I. Mojż. 2, 23. Luk. 14, I )

16. Izali  nie jest uczestnictwem . Ztąd dowodzi Cyryllus, iż Pan Chrystus jednoczy się z nami przez używanie tego Sakramentu , nie tylko p rzez miłość, ale też prawdziwie i cieleśnie. A Chryzostom mówi, iż nie samą wiarą i miłością, ale samą rzeczą nas czyni ciałem swojem: i prawdziwie a rzeczywiście ciało swe z nami złącza. (Cyril, lib. 10 in Jo an . cap. 13. Clirysost. horn. 60 ad pop. et 83 in M at.).

17. Bo jednym chlebem. Przez używanie tego Sakramentu chociaż pod jedną osobą chleba, stawamy się nie tylko jedną rzeczą z Chrystusem, ale też wszyscy jednem ciałem Pana Chrystusowem.

18. Którzy pożywają ofiar. To podobieństwo od ofiar żydowskich i pogańskich wzięte, nicby nie ważyło: gdyby chleb i kielich Pański przed używaniem nie był Panu Bogu na ołtarzu za ofiarę nowego testamentu ofiarowany pierwej niźli go pożywają: tak jako ofiary żydowskie i potraw y bałwańskie, pierwej ofiarowano, niźli ich pożywano.

 


BIBLIA ŁACIŃSKO -POLSKA CZYLI PISMO ŚWIĘTE STAREGO I NOWEGO TESTAMENTU PODŁUG TEKSTU ŁACIŃSKIEGO WULGATY I PRZEKŁADU POLSKIEGO X. JAKÓBA WUJKA T. J. Z KOMENTARZEM MENOCHIUSZA T. J. Tom IV, Wilno. 1907r.

[Oprac. A.S]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s