Nauka Katolicka

List św. Pawła do Galatów – Z objaśnieniami cz. V

ROZDZIAŁ 5

O wolności Chrystusowej, jej dobrodziejstwach, i t. d.

1Stójcie, a nie bądźcie znowu pod jarzmem niewolej. (Stójcie. Mocno i stale trwajcie w wierze i wolności, którejście raz nabyli przez Chrystusa. — A nie bądźcie znowu pod jarzmem niewolej. Będąc obdarzeni wolnością, nie dopuszczajcie, żeby znowu na was wkładano jarzmo niewoli, to jest prawa Mojżeszowego.)

2Oto ja, Paweł, powiadam wam, iż jeśli będziecie obrzezani, Chrystus wam nic nie pomoże. (Jeśli będziecie obrzezani. Chrystus wam nic nie pomoże. Jeśli uważacie, iż obrzezanie jest niezbędnem do zbawienia, i dla tego je przyjmujecie, jeśli nadzieję usprawiedliwienia i zbawienia w niem pokładacie, Chrystus, to jest odkupienie Chrystusowe, i samo chrześcijaństwo będzie wam niepożyteczne.)

3A oświadczam się zasię każdemu człowiekowi obrzezującemu się, iż powinien jest wszytek zakon pełnić. (Oświadczam się. Oświadczam, zapowiadam. — Powinien jest cały zakon pełnić. Cały zakon Mojżeszowy, gdyż obrzezanie jest wyznaniem prawa.)

4Wyniszczeni jesteście z Chrystusa, którzy w zakonie się usprawiedliwiacie: z łaskiście wypadli. (Wyniszczeni jesteście z Chrystusa. Wyniszczonym być od Chrystusa, znaczy być pozbawionym jego dobrodziejstw i łaski  nie otrzymywać z niego żadnej korzyści. — Którzy w zakonie się u sprawiedliwiacie. Którzy usprawiedliwienia szukacie w obrzezaniu i innych uczynkach prawa.— Z łaskiście wypadli. Utraciliście dobrodziejstwo łaski Chrystusowej, albowiem którzy w prawie szukają usprawiedliwienia, nieoczekują usprawiedliwienia od Chrystusa przez wiarę, jak czynią prawdziwi Chrześcianie.)

5Abowiem my z Duchem, z wiary, nadzieje sprawiedliwości oczekawamy. (Albowiem my. Którzy prawdziwie i z duszy czcimy Chrystusa. — Duchem z wiary. Z wiary, która po części wyjednywa Ducha, zkąd się w nas sprawuje usprawiedliwienie; po części od samego Ducha Ś. pochodzi, i dla tego z samego duchownego wykładu prawa oczekujemy usprawiedliwienia i owocu usprawiedliwienia, to jest życia wiecznego.)

6Bo w Chrystusie Jezusie nic nie waży ani obrzezanie, ani odrzezek, ale wiara, która przez miłość działa. (Bo w Chrystusie. W religii chrześciańskiej. — Nic nie waży ani obrzezanie. Nic się nie przyczynia do usprawiedliwienia i zbawienia, czy kto jest obrzezanym, czy nieobrzezanym. — Ale wiara , która przez miłość działa . Patrz Wujka.)

7Bieżeliście dobrze: kto wam przekaził, abyście nie byli posłusznymi prawdzie? (Bieżeliście dobrze. W życiu i nauce chrześciańskiej.— Przekaził. Przeszkodził w biegu. Abyście nie byli posłusznymi prawdzie. Żebyście się cofnęli od prawdy chrześciańskiej i odpadli w żydowstwo.)

8Namowa ta nie jest z tego, który was wzywa. (Namowa ta. Żydów, żebyście się trzymali praktyk zakonnych, jak o niezbędnych chrześcianinowi do zbawienia — Nie jest z tego, który was wzywa. Nie jest z Boga Ojca, który was przez Chrystusa powołał do wiary, łaski i zbawienia, ale raczej z djabła i sług jego.)

9Trocha kwasu wszytko ciasto kwasi. (Trocha kwasu. Jest przysłowie, które wyraża, iż
mała wada jednej jakiej części, całe ciało przesięka i psuje. Oznacza apostoł, że niewielka liczba tchnących żydowstwem, gubi cały kościoł Galatów.)

10Ja dufam o was w Panie, iż nic inszego rozumieć nie będziecie, a ten, który wami trwoży, odniesie sąd, któryżkolwiek on jest. (W Panie. W łaskawości i dobroci Bożej. — Iż nic inszego rozumieć nie będziecie. Że nie będziecie wierzyli w nic innego, jedno w to, czegom was nauczył. Odniesie sąd. Nieuniknie należnej kary, ktoby on taki nie był.)

11A ja, bracia, jeśli jeszcze obrzezanie opowiadam, czemuż jeszcze przeszladowanie cierpię? Tedy wyniszczone jest zgorszenie krzyżowe. (Jeśli jeszcze obrzezanie opowiadam . Jeśli jeszcze opowiadam żydowstwo pomiędzy Żydami, jak zmyślają moi przeciwnicy, usiłując moim przykładem utrwalić swoję naukę , jakoby ja, chociaż skrycie, jestem z ich strony. — Czemuż jeszcze prześladowanie cierpię? Dla czegóż mnie napastują, gdy jak twierdzą, jestem za nimi? — Tedy wyniszczone jest zgorszenie krzyżowe. Jeśli, powiada, jeszcze opowiadam obrzezanie, a więc powinien ustać gniew Żydów, gdyż się obrażają za opowiadanie krzyża. Albowiem nie tyle ich obraża opowiadanie Chrystusa ukrzyżowanego, jak obalenie prawa przez krzyż; chcieliby bowiem zatrzymać prawo z Chrystusem . — Wyniszczone jest. Patrz , co- się rzekło w. 4)

12Bodajże i odcięci byli, którzy was wzruszają. (Bodajże i odcięci byli. P. W .—Którzy was wrozruszają . W greckim podkopują: którzy usiłują odebrać wam wolność, w której zostajecie.)

13Abowiem wy wezwani jesteście ku wolności, bracia: tylko żebyście wolności nie obracali na pobudkę ciału, ale przez miłość ducha służcie jeden drugiemu. (Wezwani jesteście ku wolności. Abyście przez Ewangelią byli wolnymi od uciążliwej i niepożytecznej niewoli obrządków zakonnych. — Tylko żebyście wolności. Upomina Galatów, aby wolności, do której jak powiedział są powołanymi, źle nie rozumieli, i nie nadużywali do służenia ciału. — Nie obracali na pobudkę ciału. Abyście pod pozorem tej wolności zbyt wiele sobie nie pozwalali, i jakby wam wszystko wolno było, nie służyli żądzom cielesnym.—Służcie jeden drugiemu. Dopomogajcie. Patrz Wujka.)

14Bo wszytek zakon w jednej się mowie wypełnia: Będziesz miłował bliźniego twego jako samego siebie. (Bo wszystek zakon. To jest, który się odnosi do bliźniego. P. W. — W jednej się mowie wypełnia . Wypełnia się przez zachowanie tego jednego krótkiego przykazania.)

15Lecz jeśli jeden drugiego kąsacie i jecie, patrzcie, aby jeden drugiego nie zjadł. (Jeśli jeden drugiego kąsacie i jecie. Przez uwłaczania, nienawiści, potwarze, złości. Prawdopodobna, jak wskazuje S. Chryzostom, iż z powodu fałszywego dogmatu wprowadzonego od fałszywych apostołów powstały pomiędzy nimi liczne rosterki i spory; przto w porę ich apostoł upomina, żeby zachowywali miłość.)

16A mówię: Duchem chodźcie, a pożądliwości ciała nie wypełnicie. (A mówię. Jakby rzeki: Treścią całego listu niech to będzie. — Duchem chodźcie. Nie według prawa, nie ciałem, jakby rzekł: korzeniem wszelkiego złego u was jest niedostatek ducha, gdybyście bowiem go mieli, nie chcielibyście postępować ani według zakonu starego, ani według pożądliwości ciała. — A pożądliwości ciała nie wypełnicie. Chociaż ciało pobudza do grzechu, jednakże nie wypełnicie tego ani uczynkiem, ani zezwoleniem, czego chce i pożąda ciało.)

17Abowiem ciało pożąda przeciwko duchowi, a duch przeciw ciału. Bo te się sobie wzajem sprzeciwiają, abyście nie cokolwiek chcecie, to czynili. (Albowiem ciało pożąda przeciwko duchowi. Żądza cielesna, którą zaciągnęliśmy z Adama, obudzą w nas złe żądze, przeciwne Duchowi Świętemu. — A duch przeciw ciału. Który w nas obudzą święte rządze przeciwne ciału. — Abyście nie cokolwiek chcecie to czynili. Nie chcielibyście bowiem poczuwać żądz i poruszeń do gniewu lub cielesności: a jednak nie możecie osiągnąć tego czego żądacie.)

18A jeśli duchem bywacie rządzeni, nie jesteście pod zakonem. (A jeśli duchem bywacie rządzeni. Jeśli duch wami kieruje i porusza. — Nie jesteście pod zakonem . Pod bojaźnią i przymusem prawa; albowiem pod kierownictwem duch a swobodnie czynicie to, co przepisują ustawy.)

19A jawne są uczynki ciała, które są porubstwo, nieczystość, niewstydliwość, wszeteczeństwo, (Uczynki ciała. Uczynki i sprawy do których pobudza ciało; to jest pożądliwość.)

20bałwochwalstwo, czarowania, nieprzyjaźni, swary, zawiści, gniewy, niesnaski, rozterki, kacerstwa, (Czarowania. To jest, gdy za pomocą napojów lub innych podobnych czynności skrycie się zabijają ludzie, albo jak dodaje S. Hieronim, czarnoksięzkiemi sztukami zapalają się do nieczystej miłości. — Nieprzyjaźni. W których się zawierają skryte nienawiści.— Niesnaski. Gdy kto, jak powiada S. Hieronim, zawsze gotów do zaprzeczania, ma przyjemność i o wywoływaniu sporów.Rozterki. Niezgody, jako gdy to mówi: Jam jest Pawłowy, ja Apollowy, ja Piotrowy.)

21zazdrości, mężobójstwa, pijaństwa, biesiady i tym podobne. O których opowiadam wam, jakom przedtym opowiedział, iż którzy takowe rzeczy czynią, królestwa Bożego nie dostąpią. (Biesiady . S. Anzelm tłumaczy o biesiadach nieuczciwych i rozpustnych, złączonych z obżarstwem.)

22A owoc Ducha jest miłość, wesele, pokój, cierpliwość, dobrotliwość, dobroć, nieskwapliwość, (A owoc Ducha . Przeciwstawi uczynkom ciała uczynki ducha, to jest, które pochodzą z łaski Ducha Świętego, i które w nas przez łaskę swoję sprawuje Duch Ś. — Miłość. Zaczyna się od miłości, która wszystkich innych owoców tu wyliczanych, jest źródłem i początkiem . — Wesele. Które powstaje z sumienia pogodnego, świętego, wolnego od grzechów. — Pokój. Gdy spokojny umysł nie zakłóca się żadnemi namiętnościami, spokojne także i przyjacielskie obcowanie z bliźnimi, dalekie od nieprzyjaźni. — Cierpliwość. Którą też przez wspaniałomyślność tłumaczyć można,
i jest  niejaką powolnością duszy, przez którą z umysłem mężnym i stałym znoszą się ciężkie i długie nieszczęścia, i która się słusznie łączy z miłością, o której pisze tenże Paweł S.: Miłość wzystko znosi.I. K o r. 13, 7. — Dobrotliwość. Łatwość i słodycz obyczajów, przez którą ochotnie się stosujemy do drugich, rozumie się w rzeczach dobrych; albowiem miłość jest dobrotliwa, jak w miejscu przytoczonem powiada Ś. Paweł. — Dobroć. Gdy się kto wstrzymuje od szkodzenia, i gotów jest dopomagać i świadczyć dobrodziejstwa .— Nieskwapliwość. To samo co cierpliwość i wspaniałomyślność.)

23cichość, wiara, skromność, wstrzymieźliwość, czystość. Przeciwko takowym nie masz zakonu. (Cichość. To jest, łagodność, przystępność, uprzejmość.— Wiara . Wierność i prawdziwość w obietnicach, która się sprzeciwia oszukaństwu i kłamstwu. — Skromność. Która miarkuje wszystkie zewnętrzne czynności, to jest chód, odzienie, mowę, śmiech, zabawy, i całego człowieka powierzchowność należycie układa , pochodzi zaś z wewnętrznego umiarkowania woli i namiętności.— Wstrzemięźliwość. Jest ogólna cnota, przez którą powściągamy i hamujemy wszystkie ponęty i pokusy do złego. — Czystość. Ś. Anzelm tak odróżnia wstrzemięźliwość od czystości, że wstrzemięźliwość jest w walce, czystość w pokoju ; albowiem nie jest to jeszcze czystość, ale tylko wstrzemięźliwość, gdy nam opor stawi chęć rozkoszy. A więc, według S. Anzelma, wstrzemięźliwość jest to czystość walcząca i odpychająca pokusy. — Przeciwko takowym nie masz zakonu . Niema żadnego prawa, któreby te owoce ducha, i zachowawców tych cnót naganiało i potępiało; a przeto gdy się duchem rządzicie, nie jesteście pod prawem, jak powiedział wyż. w. 18.)

24A którzy są Chrystusowi, ciało swe ukrzyżowali z namiętnościami i z pożądliwościami. (A którzy są Chrystusowi. Którzy sie rządzą duchem Chrystusowym. —Ciało swe ukrzyżowali. Pożądliwość i naturę skażoną, z przebywającemi w niej namiętnościami i powstającemi poruszeniami, czyli pożądliwościami, ukrzyżowali i poskromili, za pomocą owej czystej bojaźni, która trwa od wieku do wieku, przez którą wystrzegamy się obrazić tego, którego z całego serca, duszy i myśli miłujemy.)

25Jeśli żywiemy duchem, duchem i postępujmy. (Jeśli żywiemy duchem. Jeśli mamy wewnętrzne życie łaski, ducha i sprawiedliwości.— Duchem i postępujmy. Wedle natchnienia i pobudzeń ducha postępujmy, obcujmy, działajmy.)

26Nie zstawajmy się chciwi próżnej chwały, jedni drugich drażniąc, jedni drugim zajźrząc (Nie stawajmy się. Nie bądźmy.— Drażniąc. Pobudzając do sprzeczek. — Zajrząc. Gdy nie możemy być równym i albo wyższymi od innych.)

 

Wykład X . J. Wujka.

6. Ale wiara, która przez miłość. Tąć jest wiara z miłości dobre uczynki sprawująca, którą rozumie Paweł ś. kiedy mowi: Iż wiara usprawiedliwia. Bo nic inszego nie czyni wiary pożyteczną, jedno miłość. Z której wiara bierze moc do czynienia dobrze(…) Uczynki zasię, które do usprawiedliwienia nic nie pomagają te są, które albo pod zakonem Mojżeszowym, albo w pogaństwie kto czynił bez wiary w Chrystusa. Przetoż i tu mówi: Iż ani obrzezanie, ani odrzezek (to jest ani zachowanie zakonu Mojżeszow ego, ani pogańskie cnoty) w Chrystusie nic nie ważą: jedno uczynki, które z wiarya z miłości pochodzą. Bo te sam e doskonale usprawiedliwiają i zbawiają. (August, lib. 15. de T rin it. cap. 18).

12. Bodajże i odcięci. Albo urzezani byli, nie tylko obrzezani, jako Chryzostom wykłada. Albo odcięci od waszego obcowania, lub przez klątwę, lub przez śmierć cielesną.

18. Tylko żebyście wolności. Jako chrześcijańskiej wolności na swą wolą cielesną i nieposłuszeństwo heretykowie dzisiejszy używają: patrzaj wyżej. Galat. 4, 31.

14. Bo wszystek zakon. Kto miłuje bliźniego jak o sam siebie, ten wszystek zakon wypełnił. Nie jest tedy rzecz niepodobna zachować Pańskie przykazanie.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s