Nauka Katolicka

List św. Pawła do Galatów – Z objaśnieniami cz. IV

ROZDZIAŁ 4

O dobrodziejstwie łaski Chrystusowej i dziedzictwie synów Bożych i t d.

1A mówię: jako długo dziedzic jest dziecięciem, nic nie jest różny od sługi, będąc panem wszytkiego, (A mówię. To co mówię, tak się ma .— Jako długo dziedzic jest dziecięciem . Dopóki dziedzic jest małoletnim .— Nic nie jest różny od sługi. Gdyż jest podległym opiekunom aż do pewnego czasu, jak się mówi w wierszu następnym .— Będąc panem wszystkiego. Chociaż z prawa dziedzictwa i woli rodzicielskiej, jest panem tych wszystkich dóbr, któremi inni rządzą.)

2ale jest pod opiekuny i sprawcami aż do zamierzonego czasu od ojca.

3Także i my, gdyśmy byli dziećmi, byliśmy pod elementy świata. (Także i my. Żydzi.— Gdyśmy byli dziećmi. Gdy my, którzy byliśmy kościołem wiernych, do których odnosiło się dziedzictwo i błogosławieństwo Abrahamowe, byliśmy dziećmi, .to jest, nieumiejętnymi i niedoskonałymi, bądź w znajomości, bądź następnie w miłości Boga i sprawiedliwości.— Byliśmy pod elementy świata. Światem nazywa wszystko widzialne, nikłe, doczesne, to jest widzialne i cielesne ceremonije starego prawa, jednem słowem, rzeczy materyalne przepisane prawem.)

4Lecz gdy przyszło wypełnienie czasu, zesłał Bóg Syna swego uczynionego z niewiasty, uczynionego pod zakonem, (Gdy przyszło wypełnienie czasu. Gdy się wypełnił czas, który był zakreślony przez Boga Ojca na nasze wybawienie z niewoli prawa, i otrzymanie dziedzictwa obiecanego synom .— Uczynionego z niewiasty. Oznacza, iż Chrystus jest poczętym i utworzonym z samej tylko istności macierzyńskiej i z najczystszej krwi.— Z niewiasty. Z niewiasty dziewicy. — U czynionego pod zakonem. Bo chociaż Chrystus nie był obowiązanym zachowywać prawo, jednakże je dobrowolnie zachowywał, poddając się obrzezaniu i innym ceremoniom przepisanym prawem.
Uczynionego. Więc oznacza nie obowiązek, lecz użycie, nie przynależytość, lecz czyn.

5aby te, którzy pod zakonem byli, wykupił, żebyśmy przysposobienia synowskiego dostali. (Wykupił. Dawszy zapłatę, oswobodził z niewoli prawa, i uczynił swoimi.— Żebyśmy przysposobienia synowskiego dostali. Dla tego Syn Boży stał się z niewiasty synem ludzkim, aby synów ludzkich uczynił i przysposobił za synów Bożych.— Dostali. Dostąpili.)

 6A iż jesteście synowie, zesłał Bóg Ducha syna swego w serca wasze, wołającego: Abba, Ojcze! (A iż jesteście synowie. Ponieważ zaś wy także, Galatowie chociażeście nie byli pod owemi elementami i opiekunami, równie jednak jak Żydzi staliście się synami Bożymi.— Ducha Syna swego. Ducha świętego, nie żeby was uczynił synami, ale iżby was już uczynionych synami nauczył wołać: Abba, Ojcze. — Wołającego. To jest, z wielką, pobożnością w duszy błagającego i z ufnością wzywającego Boga Ojca.—Abba, Ojcze, Po hebrajsku ab, po chaldejsku zaś i syryjsku, Abba i z zakończeniem łacińskiem i greckiem, Abbas, to samo znaczy co Ojciec.

7A tak już nie jest niewolnikiem, ale synem: a jeśli synem, tedyć i dziedzicem przez Boga. (A tak już nie jest niewolnikiem. Żaden z was ochrzczeni Galatowie. Jest odmiana osoby; przechodzi bowiem od drugiej do trzeciej. Już nie jesteście niewolnikami pozbawionymi dziedzictwa, ale synami. — I dziedzicem przez Boga. W greckim jest, dziedzicem Bożym przez Chrystusa; albowiem przez Chrystusa, w którego jesteśmy wszczepieni, przychodzi nam od Boga dziedzictwo wieczne Boże i wszystkie dobra, a także łaska i miłosierdzie Boże.)

8Aleć naonczas, nie znając Boga, służyliście tym, którzy z przyrodzenia nie są Bogowie. (Aleć na on czas. Gdyście byli niewiernymi.— Tym, którzy z przyrodzenia, nie są Bogowie. Ale zmyślonemi  i w fałszywem mniemaniu ludzkiem, to jest bałwanom.— Służyliście. Oddając im cześć Bożą i składając ofiary.)

9A teraz, poznawszy Boga, i owszem, poznani będąc od Boga, jakoż się zaś nawracacie ku elementom mdłym i niedostatecznym, którym zasię znowu służyć chcecie? (Poznani będąc od Boga. Jakby synowie poznani i miłowani od Ojca, który was przywiódł do poznania i miłości swojej.— .Ku elementom mdłym i niedostatecznym. Co rozumie pod imieniem elementów, powiedzieliśmy wyż., w. 3. Zowie zaś mdłemi i niedostatecznemi, gdyż ceremoni starego prawa nie dawały łaski i świętości; ale były bezskutecznemi do usprawiedliwienia same przez się (ex opere operato) wymagało się bowiem spółdziałam a ze strony przyjmującego, to jest, wiary, pobożności, i t. d.)

10Pilnujecie dni i miesięcy, i czasów, i roków. (Pilnujecie dni. Żydowskich, jako to zachowujecie szabaty.— I miesięcy. To jest nowie księżyca.—I czasów. Ustanowionych uroczystości w pewne pory roku.— I roków. Siódmego roku odpuszczenia, i pięćdziesiątego Jubileuszowego. Nadto przez pilnowania dni, miesiąców i lat, rozumie wszystkie obrzędy starego prawa.  Patrz Wujka.)

11Boję się o was, bym snadź darmo nie pracował około was. (Boję się o was, żebym nienapróżno podjął pracę około waszego nawrócenia.)

12Bądźcie jako ja, gdyżem i ja jako wy. Bracia, proszę was, w ni w czymeście mię nie obrazili. (Bądźcież jako ja. Odrzućcie za moim przykładem praktyki żydowskie, i niedopuszczajcie, żeby na was wkładano prawo niewolnictwa. — Gdyżem i ja jako wy. Albowiem i jar zastosowałem się do waszej słabości, żeby was pozyskać Chrystusowi. Albo, żyjąc po pogańsku, stosuję się do was pogan, ile tylko mogę, bez naruszenia sumienia.—Proszę was. Abyście czynili, com powiedział .— W niczemeście mię nie obrazili. Nie mówię tego w gniewie, ale przez miłość dla was, i litując się nad wami.)

13A wiecie, iżem już dawno przez krewkość ciała przepowiadał wam Ewanielią, (Przez krewkość ciała. Przez prace, prześladowania, niebezpieczeństwa, przeciwności

14a pokusy waszej w ciele moim nie lekceście ważyli aniście odrzucili, aleście mię przyjęli jako anjoła Bożego, jako Chrystusa Jezusa. (Pokusy waszej. Mnie obarczonego tylu obelgami, udręczonego i wzgardzonego, gdy mogłem być dla was przedmiotem pokusy, żebyście mnie i moję Ewangelią wzgardzili, nie uczyniliście tego, ale przyjęliście mnie jako anioła, owszem jakby samego Chrystusa)

15Gdzież tedy jest błogosławieństwo wasze? Abowiem świadectwo wam daję, iż, by była rzecz można, oczy wasze wyłupilibyście byli i dalibyście mi byli. (Gdzież tedy jest błogosławieństwo wasze? Przez które mnie uważacie za błogosławionego. Gdzie są dawne wasze o mnie odzywania się, pochwały, sądy? jakim sposobem tak rychło, tak niebacznie zmieniliście względem mnie i Ewangelii mojej umysły wasze? — Albowiem świadectwo wam daję. Mogę to prawdziwie świadczyć o waszej względem mnie uprzejmości.— By była rzecz można . Żeby było potrzeba i wypadało.)

16Więcem się wam stał nieprzyjacielem, prawdę wam mówiąc?

17Miłują was niedobrze, ale was chcą wypchnąć, abyście ich naszladowali. (Miłują was. Zwolennicy żydowstwa starają się was pozyskać i uczynić podległymi sobie i swojemu p rawu.— Nie dobrze. Gdyż nie dla dobra i postępu waszego. Ale was chcą wypchnąć. Odłączyć od Chrystusa i jego religii.)

18A dobrego naszladujcie zawżdy w dobrym, a nie tylko gdym jest obecny u was. (A dobrego naśladujcie. Oni chcą, abyście ich na śladowali: ale dobra jest i chwalebna, abyście naśladowali waszych mistrzów, jakim ja naprzód jestem, i to nie byle w czem, ale tylko w rzeczach dobrych, i przytem zawsze i stale, i nić wtenczas tylko gdy jestem obecnym.)

19Dziatki moje, które zaś bolejąc rodzę, ażby był Chrystus w was wykształtowan! (Dziatki moje. Jam was bowiem urodził Chrystusowi przez Ewangelią. — Które zaś bolejąc rodzę,. Których, odpadłych od Chrystusa i przystających do żydowstwa, znowu rodzę, żeby odprowadzić od żydowstwa, i znowu narodzić Chrystusowi. — Ażby był Chrystus … ukształtowan. Chrystusowa wiara, nadzieja, wolność. — W was. Żebyście nie odprawa , ale od Chrystusa i wiary Chrystusowej oczekiwali wszelkiej łaski, sprawedliwości i zbawienia.)

20A chciałbym teraz być u was i odmienić głos mój, przeto iż wątpię o was. (I odmienić głos mój. Żeby uczucia, których list objąć nie może, wyrazić żywym głosem, to jest abym jako matka to was popieścił, to pow zdychał, to prosił, to łajał, jak to czynią matki, które się zdobywają na rozmaite uczucia, i już się modlą, już płaczą, już wzdychają, już strofują, żeby skłonić swe dziatki do tego, czego żądają.— Przeto iż wątpię o was. Nie wiedząc co począć i jak pisać, żeby was skłonić.)

21Powiedzcie mi, którzy pod zakonem chcecie być, zakonuście nie czytali? (Zakonuście nie czytali. Jeśli mnie nie słuchacie, słuchajcie prawa, którem się pysznicie; ono was samo przywiedzie do Chrystusa.)

22Abowiem napisano jest, iż Abraham miał dwu synów: jednego z niewolnice, a drugiego z wolnej. (Albowiem napisano jest. Gen. 16, 15, i 21, 2 .— Jednego z niewolnice. Izmaela, którego porodziła Abrahamowi niewolnica Sary Agar, prawem małżeństwa złączona z Abrahamem .—Drugiego z wolnej. Izaaka z Sary przedniejszej żony swojej.)

23Lecz który z niewolnice, według ciała się narodził, a który z wolnej, przez obietnicę, (Według ciała się narodził. To jest mocą sił ciała, przez cielesne i naturalne rodzenie, które to  ma do siebie, że Abraham chociaż starzec mógł otrzymać dziecię z młodej dziewczyny jaką była Agar. — Przez obietnicę. Z Abrahama i Sary już starych, i przy tem z Sary bezpłodnej nie mogły się rodzić dzieci siłą naturalną. Narodził się przeto Izaak z daru Bożego, wedle tego co Bóg był obiecał Abrahamowi. Gen. 17, 18.)

24co przez alegorią powiedziano jest. Abowiem te są dwa testamenty. Jeden na górze Synaj, rodzący w niewolą: która jest Agar. (Patrz Wujka)

25Abowiem Synaj jest góra w Arabijej: przyrównywa się do tego, które teraz jest Jeruzalem i w niewolej jest z synami swymi. (Albowiem Synaj, jest góra w Arabiej. Jak by rzekł: Agar  Synai tę samą rzecz wyraża ją, to jest stary te stament. Stosownie, iż z góry Synai wypłynął stary testament. Albowiem Synai jest straszna góra w Arabii, położona daleko poza obrębem ziemi obiecanej, a przeto jest bardzo stosowną do oznaczenia własności starego testamentu , który to ma do siebie, że wraża bojaźń i przerażenie, czyni niewolnikami pozbawionymi obietnic, i wywłaszczonymi z dziedzictwa. — Przyrównywa się do tego, które teraz jest Jeruzalem . Która to góra Synai ma podobieństwo z tą ziemską Jerozolimą, i do niej przypada co do mistycznego znaczenia. Albowiem Synai oznacza stary testament; Jerozolim a ziemska jest stolicą ludu żydowskiego, to jest, synów starego testamentu , gdyż owi Żydzi, którzy otrzymali prawo na górze Synai, byli przodkam i Żydów, mieszkających teraz w Jerozolimie; i tak jak pod względem natury , taki pod względem skłonności niewolniczych i obyczajów żydowskich jedni i drudzy z sobą się zgadzają. Jakim był Synai, taką była i Jerozolima: otoż Synai zrodził niewolników; a więc Jerozolim a rodziła i rodzi niewolników, to jest starego testamentu .— I w niewolej jest z synami swymi. Agar.)

26A ono, które wzgórę jest Jeruzalem, wolne jest: które jest matka nasza. (A ono, które wzgórę jest Jeruzalem. Rozumie Kościół Chrześciański, o którym się mówi, iż jest wzgórę, albowiem Chrystus jego głowa zstąpił z nieba i znowu wstąpił do nieba, a z tamtąd rządzi Kościołem; albowiem doskonałość Kościoła zależy na rzeczach wyższych i niebieskich, a mianowicie na wierze, nadziei i miłości; albowiem moc sakramentów jego pochodzi z góry, i ma obecnego w Kościele samego Boga, który jakby z góry przychodzi; albowiem jego obcowanie, je st w niebiosach, oraz spodziewa się i wzdycha do gór niebieskich, które są w górze.— Jeruzalem  Tak się nazywa Kościoł, gdyż Jeruzalem to samo znaczy co widzenie pokoju , ten zaś pokój znajduje się w Kościele, wedle onych słów Pańskich, J a n . 14— 27; Pokój zostawuję wam , pokój mój daję wam . Albo pod imieniem Jerozolimy oznacza  się Kościoł dla tego, iż jako na górze Synai postanowione
jest prawo stare, ta k prawo nowe, przez które ugruntowanym został Kościoł, ogłoszone było w Jerozolimie.— Wolne jest. Od jarzma starego prawa. — Matka nasza. To jest, tych wszystkich, którzy przyjęli wiarę Chrystusową; skutkiem czego się dzieje, iż jako niegdyś Sara porodziła Izaaka zupełnie wolnym i dziedzicem dóbr ojcowskich; tak też dzieci tej matki, którą wyobrażała Sara, są wolnymi i prawnymi dziedzicami, nie wskutek pochodzenia, ale obietnicy Bożej.)

27Abowiem napisano jest: Wesel się niepłodna, która nie rodzisz, zakrzykni a zawołaj, która rodząc, nie pracujesz: bo wiele synów opuszczonej, więcej niż tej, która ma męża. (Napisano jest. Iz. 5 4 .— 1. — Wesel się niepłodna. Wesel się Kościele, powołany i zebrany z pogan, który wprzódy byłeś niepłodnym, opuszczonym od Boga i pozbawionym wiary i prawa. —Która nie rodzisz. Która dotąd nie rodziłaś dzieci Bogu, a teraz jemu zaślubiona będziesz rodziła.— Zakrzykni, a zawołaj. Wesel się, wydaj głos i zawołaj, chwal Boga z radością, i zdobądź się na okrzyki i pienia chwały. — Bo wielu synów opuszczonej. Gdyż ty, która dotąd byłaś samotną i niezłączoną z mężem dla rodzenia dzieci, teraz, zostawszy płodną, więcej zrodzisz dzieci mężowi twojemu Chrystusowi, niż synagoga złączona z mężem swoim, to jest z prawem Mojżeszowem, zrodziła dzieci przez cały czas trwania starego testamentu.)

28A my, bracia, według Izaaka jesteśmy synami obietnice. (Według Izaaka Na podobieństwo Izaaka, który nie mocą ciała, ale obietnicy Bożej narodził się ze starej i bezpłodnej Sary.)

29Ale jako naonczas ten, który się był narodził wedle ciała, przeszladował tego, który wedle ducha, tak i teraz. (Ten który . . .wedle ciała. Izmaela rozumie, który mocą i rodzeniem cielesnem narodził się z Agar. — Prześladował tego, który wedle ducha. To jest Izaaka, który się narodził z obietnicy Ducha ś. i mocą nadprzyrodzoną z Sary, jakby typ wiernych i duchownych dzieci prawa nowego. Jak Izmael prześladował Izaaka, powiedzieliśmy Gen. 21, 9. — Tak i teraz. Żydzi nienawidzą i prześladują Chrześcian. Patrz Wujka.)

30Ale co mówi pismo? Wyrzuć niewolnicę i syna jej, abowiem nie będzie dziedzicem syn niewolnice z synem wolnej! (Ale co mówi Pismo? Słowa, które się tu przywodzą zostały wyrzeczone przez Sarę, Gen. 21, 10. — Albowiem nie będzie dziedzicem. Jakby rzekł apostoł: Tak Chrześcijanie, ponieważ są wolnymi, są dziedzicami błogosławieństwa i sprawiedliwości Abrahamowej.)

31A tak, bracia, nie jesteśmy synami niewolnice, ale wolnej: którą wolnością nas Chrystus wolne uczynił. (Niewolnice. Synagogi.— Wolnej. Kościoła. — Którą wolnością nas Chrystus wolne u czynił. Przez mękę i śmierć swoję. Patrz Wujka.)

 

Wykład X . J. Wujka

10. Pilnujecie dni. Tych słów odszczepieńcy niesłusznie przeciw zachowaniu świąt chrześcijańskich używają. Gdyż tu Paw eł nie o^świętach chrześcijańskich, ale o  żydowskich mówi, (jako wszyscy Doktorowie greccy, i Hieronim, i Augustyn Ś. pisząc na to miejsce wykładają), których chrześcijanie obchodzić nie mają. Albo raczej o pogańskiem dni obferaniu, którzy mówią: Jutro się nie puszczę w drogę, iż nie dobry aspekt. Tego roku nie będę szczepił winnice, iż jest przestępny. Jako Ambroży S, rozumie, i Augustyn S. (E nch c. 79 et in ep. 119 ad Januar. cap. 7. Ambr. ad Gal. 4)

24. Co przez allegorią powiedziano jest. Ztąd się uczymy, iż Pismo ś. oprócz literalnego a prostego wykładu, miewa inszy wykład, duchowny, głębszy i tajemniejszy, nie tylko w słowiech, ale i w sprawach i w personach. Jako tu służebnica Agar znaczy zakon, a Izmael jej syn znamionuje Żydy. Sara lepak wolna nowy zakon znaczy, a Izaak jej syn, chrześcijany z niewolej Mojżeszowej przez Chrystusa wyzwolone. Co gdyby heretycy baczyć chcieli, nie takby lekce poważali duchownych pisma wykładów, Ojców świętych i Doktorów kościelnych.

29. Ale jako na on czas. To społeczne prześladowanie różnych synów Abrahamowych, figurą jest Kościoła katolickiego, keretyki słusznie i sprawiedliwie karzącego: i heretyków synów niewolnice, niesprawiedliwie Kościoł prześladujących. (August, epist. 48).

31. Wolnością którą. Wolność chrześcijańska nie w temci jest, żeby chrześcijaninowi wolno było czynić co jedno chce: nikomu nie być posłusznym ani poddanym, dziesięcin nie płacić, i nie chować świąt ani postów przykazanych: jakiej wolności odszczepieńcy radzi używają: chocia ją potępia wszędy Pismo święte. Ale wolność chrześcijańska zależy, naprzód w wybawieniu od niewoli grzechów. Jako Paweł mówi: Wyzwoleni od grzechu, staliście się sługami sprawiedliwości. K temu w wyswobodzeniu od jarzma ceremonialnych i sądowych przykazań zakonu starego; którego oni ojcowie starzy znosić nie mogli. Nakoniec w wyswobodzeniu od ducha bojaźai i od przeklęctwa zakonu, nie żebyśmy od pełnienia Pańskiego przykazania wolni byli, ale żebyśmy je, z łaski i z miłości, łacno, i z dobrą wolą pełnili. O której wolności ta k Apostoł mówi: Kedy jest Duch Pański, tam wolność jest. (1. Piotr. 2, 16. II. Piotr. 2, 19. Galat. 5, 13, Rzym, 6, 18. Dzieje 15,” 10. Galat. 5, 1. II. Kor. 3, 17).

 


 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s